Μια ταπεινή πρόταση

για την ορθολογική αξιοποίηση του υποχρεωτικού εγκλεισμού και την δημιουργική επένδυση ανθρώπινων πόρων προς όφελος της εθνικής οικονομίας και προς ενίσχυση του νόμου και της τάξης

Νεκρική σιγή, υπέροχη κατάσταση. Επανήλθε λοιπόν ο υποχρεωτικός εγκλεισμός, το αγαπημένο μας «λοκντάουν», για το οποίο μερικοί είχαν φοβηθεί, κακώς, ότι ήταν μια «κατάσταση εξαίρεσης», ένα έκτακτο μέτρο μπροστά σε μια αιφνιδιαστική συγκυρία, και επομένως ότι δεν θα μπορούμε να το απολαμβάνουμε σε τακτά χρονικά διαστήματα. Ευτυχώς, συμφωνεί με το πράγμα και ομονοεί ολόκληρη η πολιτική μας τάξη, κυβερνητική, κυβερνώσα, κυβερνητέα, κυβερνήσιμη ή ό,τι άλλο, μαζί με τους εξαρτημένους διανοούμενούς της, διαφωνώντας και διαπληκτιζόμενη μόνο σε ό,τι αφορά την πατρότητα της ιδέας και το σωστό χρονοδιάγραμμα της εφαρμογής της. Όσο για τις επιφυλάξεις και τους ενδοιασμούς, μήπως τάχα ο εγκλεισμός προκαλεί ζημιά (ή και «ασφυξία») στην οικονομία, σάμπως αυτό να ήταν το πρόβλημα των πραγματικών ανθρώπων, μπορούμε να τα θεωρήσουμε εκλεπτυσμένο αστείο (αν η «οικονομία» είναι ή έχει κάτι το πραγματικό, πέρα από το θεωρητικό της φάντασμα, είναι ένας μηχανισμός για την ολοένα μεγαλύτερη συγκεντροποίηση του πλούτου, και επομένως αυτή η πραγματική οικονομία εξυπηρετείται θαυμάσια). Από την άλλη πλευρά, η προθυμία και η υποταγή των πολιτών (των «πολιτών»: αυτή η ευφημιστική ονομασία είμαι άλλο ένα καλλιεργημένο καλαμπούρι, το οποίο διασκεδάζει τον Τρόμο, ah, la Terreur!, που προκάλεσε η πρώτη ανάδυση του όρου), η προθυμία και η υποταγή λοιπόν, παθητική ή ενθουσιώδης, nolens volens ή όπως αλλιώς θέλετε να το πείτε, αυτή είναι εξασφαλισμένη – και πειραματικά (πλέον) διαπιστωμένη. Κι ως προς τις αφορμές, υπάρχουν πάντα οι ανεύθυνοι νεανίες που, για ανεξιχνίαστους λόγους, επιδίδονται από τον περασμένο Μάρτιο σ’ ένα ασταμάτητο και οργιώδες street party, σε ολόκληρο τον κόσμο μάλιστα, ή σε μια πιο μετριοπαθή διατύπωση υπάρχει «η ελλιπής εφαρμογή των [πάντα ορθών και πάντα σοφών] μέτρων», παρά την αυστηρή καταστολή που τα συνοδεύει. Και για όσους θέλουν κάτι πιο απτό, υπάρχει η αφόρητη πίεση στο (ρημαγμένο) νοσοκομειακό σύστημα, ας πούμε όλοι αυτοί οι ανεύθυνοι γέροντες που χαβαλεδιάζουν χασομερώντας και καθυστερούν αδικαιολόγητα τη διαδικασία μετάβασης στο θάνατο, κατακρατώντας ετσιθελικά και παρασιτικά κλίνες, που στο κάτω-κάτω δεν τους ανήκουν, και παρεμποδίζοντας την απρόσκοπτη πρόσβαση των επόμενων στην εν λόγω διαδικασία. (Για να μη μιλήσουμε για την κοινωνική αναισθησία ορισμένων συγγενών που αρνούνται να συνεργαστούν – διότι μπορεί η ευθανασία να απαγορεύεται ρητά, όμως η ταχύρρυθμη προώθηση της διαδικασίας μετάβασης σε στιγμές κρίσης είναι κάτι εντελώς διαφορετικό).

Συνεχίστε την ανάγνωση

Σημειώσεις για την πολιτική της θεϊκής βασιλείας

μνήμη David Graeber 1961-2020

david_graeber 4

Μιλάγαμε για «θάνατο στη Βενετία» μεταφορικά, όμως, σχεδόν την ίδια στιγμή, ο θάνατος χτύπησε πραγματικά στη Βενετία ένα δικό μας άνθρωπο. Στις 2 του Σεπτέμβρη χάσαμε τον Ντέιβιντ Γκρέμπερ. Με την αναγγελία αυτού του χαμού, ο Τέταρτος Κόσμος μετάφρασε αμέσως και τιμής ένεκεν λίγες σελίδες του, την εισαγωγή ενός δοκιμίου του – μετάφραση που ακολουθεί παρακάτω.

Θα θυμόμαστε πάντα τον άνθρωπο που, με το Toward an Anthropological Theory of Value: The False Coin of Our Own Dreams (Palgrave, 2002), κέρδισε τη γενική αναγνώριση στον κλάδο του σε σχετικά νεαρή ηλικία, ανοίγοντας ξεχασμένες προοπτικές στην ανθρωπολογική θεωρία. Θα θυμόμαστε που μάθαμε ότι ο συγγραφέας εκείνου του βιβλίου, παιδί αυτοδίδαχτων εργατών που είχε μεγαλώσει μέσα σε αντισυμβατικές συνθήκες, με πατέρα που είχε πολεμήσει εθελοντικά στην Ισπανία, ήταν μαθητής του Μάρσαλ Σάλινς. Θα θυμόμαστε που, το 2004 με το Fragments of an Anarchist Anthropology, στο Prickly Paradigm Press, θέλησε να σπάσει την πανεπιστημιακή απομόνωση των κοινωνικών επιστημών και προχώρησε σε μια αναγκαία διασύνδεση. Θα θυμόμαστε την καμπάνια ενάντια στο Γέιλ, την επόμενη χρονιά, καμπάνια που κινητοποίησε ανθρώπους σε όλο τον κόσμο, όταν ένα κάποιο ακαδημαϊκό κατεστημένο θεώρησε ότι έπρεπε να τιμωρήσει τον αποστάτη του ελεφάντινου πύργου, εκείνον που μόλυνε και πάλι την με τόσους κόπους καθαρή επιστήμη με την πολιτική βουή του δρόμου. Αργότερα ξέσπασαν γεγονότα, ο Ντέιβ στάθηκε στη θέση του και τον έμαθε πια όλος ο κόσμος, όμως είχε ήδη λάμψει το αστέρι του στα μάτια μας, ξέραμε κιόλας πως ήταν ξεχωριστός. Λυπημένοι για τα βιβλία που δεν πρόφτασε να γράψει, για τις καινούργιες ιδέες που δεν πρόλαβε να ρίξει, για τη δημιουργικότητα που δεν εκφράστηκε. Λυπημένοι για τον Ντέιβ, που δεν έζησε περισσότερα χρόνια σε τούτο τον πλανήτη.

Συνεχίστε την ανάγνωση

Βεεμώθ 2020

 Μετά τον Λεβιάθαν

Η αποκορύφωση της λατρείας της τάξης συμπίπτει με την αποκορύφωση της αταξίας. Το όραμα μιας απόλυτα ελεγχόμενης Τάξης, «μιας μονολιθικής και συγκεντρωτικής εξουσίας που βασιλεύει σε ένα έθνος πειθήνιων υπηκόων», διαλύεται μπροστά στην πραγματικότητα, «ένα χάος, ένα βασίλειο της απουσίας δικαίου και της αναρχίας»,[1] όπου άπληστες κι αδίσταχτες ελίτ συγκρούονται άγρια μεταξύ τους και συμμαχούν μονάχα απέναντι στον απέραντο κοινωνικό ωκεανό, που βρίσκεται αποκάτω τους και στον οποίο θέλουν να κυριαρχήσουν. Σ’ ένα τέτοιο κόσμο, η έλλειψη σιγουριάς είναι η μόνη βεβαιότητα.

«– Ξέχασε πια τους φόβους. Κανένας δεν μπορεί πια να σε φοβίσει. Και κοίτα να σκέφτεσαι πράγματα ευχάριστα γιατί θα μείνουμε πολύ καιρό θαμμένοι.»
Χουάν Ρούλφο, Πέδρο Πάραμο

Συνεχίστε την ανάγνωση

Η οικονομία δεν υπάρχει

μνήμη Ζαν-Πιερ Βουαγιέ

Artistic-reconstruction-of-a-potlatch-ceremony-on-Haida-Gwaii-titled-Kiusta-Potlach.png

Η οικονομία δεν είναι τίποτ’ άλλο παρά μόνο μια θεωρία του κόσμου, είναι η κυρίαρχη θεωρία του κόσμου σήμερα, και μόνο σήμερα, στο σύγχρονο κόσμο, αφού αυτός ο κόσμος την έχει δημιουργήσει επιτούτου γι’ αυτό το σκοπό. Η οικονομία είναι μόνο μια σκέψη και κανένα άλλο υπαρκτό πράγμα μέσα στον κόσμο, κανένα άλλο πραγματικό κομμάτι του κόσμου παρά μόνο απλή σκέψη, μια καθαρή Weltanschaaung, μια καθαρή θεώρηση του κόσμου –ακριβώς ένα από αυτά τα διαβόητα αντικείμενα που τόσο περιφρονούν οι «υλιστές»– και όταν δρα μέσα στον κόσμο, δρα μόνο με τον τρόπο που δρούνε οι σκέψεις, οι θεωρήσεις, τίποτα περισσότερο, παράγει τα αποτελέσματα που παράγουν οι σκέψεις, οι θεωρήσεις, τίποτα περισσότερο. Η οικονομία είναι μόνο μια ιδεολογία με την έννοια του Μαρξ.[1]

plaque voyer

«Ο Ζαν-Πιερ Βουαγιέ, ο πιο φιλοσοφημένος από τους άμεσους απόγονους των Καταστασιακών, άφησε το μάταιο τούτο κόσμο την 1η του Δεκέμβρη της περασμένης χρονιάς σε ηλικία 82 ετών. Τον θυμόμαστε για όσα καλά έχει γράψει, και δεν είναι λίγα». Με τούτα τα λόγια και σ’ αυτό το δημοσίευμα τον αποχαιρέτησαν οι dangerfew. Φιλολογικό μνημόσυνο λοιπόν; Μπορεί. Αλλά και δυο πράγματα ακόμα.

Συνεχίστε την ανάγνωση

Το μαντζούνι, το μαντίλι και το μαστίγιο

(ιστορίες από τον καιρό της πανούκλας)

sevenwww.closeupfilmcentre_-1556744320-726x388

Τον καιρό του Μαύρου Θανάτου, ασφαλώς επειδή το ρητορικό σχήμα του πολέμου μ’ έναν αόρατο εχθρό δεν βγάζει και πολύ νόημα, αφού οι γραμματιζούμενοι και οι καλλιτέχνες προσωποποίησαν την αρρώστια με όλες τις δέουσες αλληγορίες και σε ποικίλες μορφές, ο λαουτζίκος, πιο πραχτικός, προτίμησε να ανακαλύψει ευθύς αμέσως τους υπαίτιους, εκείνους που, σύμφωνα με μια διάχυτη φήμη, μόλυναν τα πηγάδια και τις πηγές, σκορπώντας μ’ αυτό τον τρόπο την αιτία του κακού. Οι συνηθισμένοι ύποπτοι, λεπροί, εβραίοι, αιρετικοί, όχι απαραίτητα μ’ αυτή τη σειρά και ανάλογα με τις τοπικές προτεραιότητες, τράβηξαν των παθώ τους τον τάραχο, αλλά και διάφοροι άλλοι εύκολοι στόχοι – ανάμεσά τους κι οι τσιγγάνοι (πιο αφανώς, ως συνήθως).

Συνεχίστε την ανάγνωση

Λεβιάθαν 2020

(έξι αποσπάσματα)

 

mv5bmtzlmza3yzitoge1zi00yza4lthiyzmtote5mzhinjzjmjuwxkeyxkfqcgdeqxvymti3mdk3mzq-v1_orig

Κομμάτια και συντρίμμια ανακατεμένα, ανεπαρκή μέρη και ατελή μέλη, ξύσματα, ερείσματα και ρινίσματα, σημεία για να στηριχτεί κάποιος και ν’ ανέβει στο βουνό, σκόνη που την τραβάει ο μαγνήτης για να σχηματίσει κάτι άλλο, ή σκουπίδια που θα τα σαρώσει κάποιο χέρι για να τα θάψει, κτερίσματα, στους τάφους των παλιών ελπίδων – για να κάνει χώρο για το καινούργιο, που δεν θα παραλείψει να δημιουργηθεί.

images0

(απόσπασμα 1)  μια εικασία

από τα μεταφασιστικά κόμματα στα κεντροφασιστικά καθεστώτα;

Συνεχίστε την ανάγνωση

Ο νεαρός Όργουελ: μια αποικιακή περιπέτεια

burmese days

1

Θα μιλήσω για τον πρώιμο Όργουελ,[1] δηλαδή πριν την Καταλονία, πριν καν γνωρίσει το αγγλικό προλεταριάτο στην Αποβάθρα του Γουίγκαν (για να θυμηθούμε ένα βιβλίο του), πριν καν προσχωρήσει στο σοσιαλισμό. Είναι γνωστό ότι ο Όργουελ, πριν κλείσει τα είκοσι, βρέθηκε να υπηρετεί την Αυτοκρατορική Αστυνομία στη Μπούρμα και ότι αυτή η θητεία, που κράτησε σχεδόν έξι χρόνια, είχε παιδευτική σημασία γι’ αυτόν – ήταν η πρώτη του σημαντική εμπειρία που τον σημάδεψε και τον διαμόρφωσε.

Συνεχίστε την ανάγνωση

Ινδιάνοι θείοι

ένα κείμενο της Ούρσουλας Λεγκέν

 

Για την ακρίβεια, πρόκειται για μια ομιλία που έγινε στο Τμήμα Ανθρωπολογίας του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνιας, στο Μπέρκλεϊ, στις 16 Νοεμβρίου 2001, στο πλαίσιο των εκδηλώσεων για τα εκατό χρόνια του Τμήματος.[1] Η επιλογή της ομιλήτριας δεν ήταν τυχαία αφού το εν λόγω Τμήμα το είχε ιδρύσει ο Άλφρεντ Λούις Κρέμπερ, μαθητής του Φραντς Μπόας και πατέρας της Ούρσουλας Λεγκέν.[2]

Yurok-Family-in-canoe

Ινδιάνοι θείοι

της Ursula K. Le Guin

Πολλοί, πάρα πολλοί άνθρωποι έρχονται και με ρωτάνε, όλο λαχτάρα και προσδοκίες, «Μα είναι καταπληκτικό που γνώρισες τον Ίσι, ε;».

Και κάθε φορά νιώθω αμηχανία. Το μόνο που μπορώ να κάνω είναι να τους απογοητεύσω εξηγώντας ότι ο Ίσι πέθανε δεκατρία ολόκληρα χρόνια πριν γεννηθώ. Δεν θυμάμαι καν να είχα ακούσει το όνομά του πριν από το τέλος της δεκαετίας του ’50, όταν μια βιογραφία του έγινε πρώτα θέμα οικογενειακής συζήτησης και μετά το κυρίαρχο αντικείμενο της δουλειάς και της σκέψης της μάνας μου για κάμποσα χρόνια.[3]

Συνεχίστε την ανάγνωση

Τύμπανα πάνω απ’ το ποτάμι

signal-2020-02-10-081935-1-375x500

Τύμπανα πάνω απ’ το ποτάμι, τύμπανα χτυπάνε πάνω απ’ το ποτάμι, τα τύμπανα είναι των Γουετ’σουγουετ’εν, το ποτάμι είναι ο Μπλε-και-Πράσινος-Ποταμός, αλλιώς Γουετ’σινκγουχα, αλλιώς Μπάλκλεϊ Ρίβερ, τύμπανα πάνω απ’ το ποτάμι, οι Γουετ’σουγουετ’εν είναι ο λαός του ποταμού, απέναντι στα τύμπανα είναι ο αγωγός, ο αγωγός θέλει να περάσει, δεν τον νοιάζει αν η περιοχή ανήκει στο κλαν του Μεγάλου Βάτραχου ή στο κλαν του Λύκου και της Αρκούδας, ο αγωγός θέλει να περάσει από παντού, πάνω απ’ το νερό, κάτω απ’ το νερό, κάτω απ’ το ποτάμι, θυμηθείτε το Στάντινγκ Ροκ, τους Σιου, ο αγωγός θέλει πάντα να περάσει, ο αγωγός είναι το τελευταίας κοπής φετίχ των αναπτυξιομανών όπου γης, γίνονται ακόμα και πανηγυρικά εγκαίνια αγωγών που δεν πρόκειται να υπάρξουν, που δεν μπορούν να υπάρξουν, η λατρεία του αγωγού είναι υπερβατική, εδώ ο αγωγός είναι η Coastal GasLink Pipeline, τα τύμπανα θέλουν να σταματήσουν τον αγωγό, τον αγωγό τον βοηθάει να περάσει η αστυνομία, έτσι γίνεται πάντα, εδώ η αστυνομία είναι η Βασιλική Έφιππη Χωροφυλακή, αλλιώς RCMP, θρυλική, ο Έρικ συγκρίνει τον Έφιππο Χωροφύλακα με την κόκκινη στολή απέναντι στον καουμπόη, είναι λέει δυο διαφορετικές στάσεις απέναντι στο νόμο,* χωρίζονται από τα βορειαμερικάνικα σύνορα, οι ινδιάνοι δεν είδαν και μεγάλη διαφορά, πάνω ή κάτω από τα σύνορα, τώρα υπάρχει ένα θέμα με την Έφιππη Χωροφυλακή, δεν είναι ακριβώς Έφιππη, δεν έχει πια άλογα, παρά μόνο για παρελάσεις κι επιδείξεις, τα άλογα αντικαταστάθηκαν, οι μπάτσοι δεν χρησιμεύουν σε τίποτα κι έτσι δεν γίνεται ν’ αντικατασταθούν, τα άλογα έφυγαν οι μπάτσοι έμειναν, όμως λέγονται πάντα έφιπποι χωροφύλακες, φταίει η γλώσσα, φταίει η μετάφραση, πρέπει να πούμε κάπως αλλιώς το Mounted,

Συνεχίστε την ανάγνωση

Τα κακά παιδιά, τα πρώην κακά παιδιά και η απείθαρχη θυγατέρα

καλιγκάρι 1

Τα παιδιά του Χάιντεγκερ, ποιον είχανε πατέρα; Με τίτλο την αρχή τούτης της φράσης, το βιβλίο του Ρίτσαρντ Γουόλιν κινδυνεύει ν’ αφήσει στον αναγνώστη του μια μετέωρη αίσθηση, ανάλογη με το παραπάνω ερώτημα. Τουλάχιστον αυτή ήταν η εντύπωσή μου μετά τη σύντομη παρουσίασή του από ένα φίλο, όμως ο άνθρωπος αποδείχτηκε πολύ ήπιος και διακριτικός. Από την άλλη, μια ματιά στα ονόματα των συντελεστών της ελληνικής έκδοσης υποσχόταν διεστραμμένες απολαύσεις. Παρ’ όλ’ αυτά, δεν ήμουν επαρκώς προετοιμασμένος για να διαβάσω γαλήνια τούτο δω το απόσπασμα. Με τρομάζει, θέλω να πω, το ότι υποκειμενικές και τραβηγμένες ερμηνείες παρουσιάζονται σαν αποδειγμένες και κοινά αποδεχτές αλήθειες, με σαστίζει τόση εμπάθεια και τόση στρέβλωση των θέσεων του εχθρού (της Χάνα Άρεντ, εδώ) σε, ξερωγώ, ακαδημαϊκό περιβάλλον, τέλος εντυπωσιάζομαι όταν όλη αυτή η αφρισμένη έλλειψη νηφαλιότητας δηλώνει με σιγουριά νηφάλια. Έχω στο νου μου φράσεις όπως: «Είχε μελετήσει –και ερωτευθεί– τον Μάρτιν Χάιντεγκερ, έναν από τους κύριους εκπροσώπους του Geist. Ήταν μήπως εκείνοι οι δεσμοί της –ανοίκειοι και υπόγειοι– που με κάποιον τρόπο την οδήγησαν να διαδίδει τέτοιες συκοφαντίες για τους Εβραίους στο βιβλίο για τον Αιχμαν;». Θα κινδύνευε κανείς να πιστέψει ότι η Άρεντ, στο βιβλίο για τον Άιχμαν, πλέκει το εγκώμιο του γερμανικού πνεύματος, ότι περνούσε την ώρα της εξυβρίζοντας συκοφαντικά τους εβραίους (έτσι, με οριστικό άρθρο), ενώ στην ερωτική και κατασκοπευτική πινελιά και στην ερμηνευτική χρήση της θα επανέλθω.

Συνεχίστε την ανάγνωση