Η οικονομία δεν υπάρχει

μνήμη Ζαν-Πιερ Βουαγιέ

Artistic-reconstruction-of-a-potlatch-ceremony-on-Haida-Gwaii-titled-Kiusta-Potlach.png

Η οικονομία δεν είναι τίποτ’ άλλο παρά μόνο μια θεωρία του κόσμου, είναι η κυρίαρχη θεωρία του κόσμου σήμερα, και μόνο σήμερα, στο σύγχρονο κόσμο, αφού αυτός ο κόσμος την έχει δημιουργήσει επιτούτου γι’ αυτό το σκοπό. Η οικονομία είναι μόνο μια σκέψη και κανένα άλλο υπαρκτό πράγμα μέσα στον κόσμο, κανένα άλλο πραγματικό κομμάτι του κόσμου παρά μόνο απλή σκέψη, μια καθαρή Weltanschaaung, μια καθαρή θεώρηση του κόσμου –ακριβώς ένα από αυτά τα διαβόητα αντικείμενα που τόσο περιφρονούν οι «υλιστές»– και όταν δρα μέσα στον κόσμο, δρα μόνο με τον τρόπο που δρούνε οι σκέψεις, οι θεωρήσεις, τίποτα περισσότερο, παράγει τα αποτελέσματα που παράγουν οι σκέψεις, οι θεωρήσεις, τίποτα περισσότερο. Η οικονομία είναι μόνο μια ιδεολογία με την έννοια του Μαρξ.[1]

plaque voyer

«Ο Ζαν-Πιερ Βουαγιέ, ο πιο φιλοσοφημένος από τους άμεσους απόγονους των Καταστασιακών, άφησε το μάταιο τούτο κόσμο την 1η του Δεκέμβρη της περασμένης χρονιάς σε ηλικία 82 ετών. Τον θυμόμαστε για όσα καλά έχει γράψει, και δεν είναι λίγα». Με τούτα τα λόγια και σ’ αυτό το δημοσίευμα τον αποχαιρέτησαν οι dangerfew. Φιλολογικό μνημόσυνο λοιπόν; Μπορεί. Αλλά και δυο πράγματα ακόμα.

Συνεχίστε την ανάγνωση

Το μαντζούνι, το μαντίλι και το μαστίγιο

(ιστορίες από τον καιρό της πανούκλας)

sevenwww.closeupfilmcentre_-1556744320-726x388

Τον καιρό του Μαύρου Θανάτου, ασφαλώς επειδή το ρητορικό σχήμα του πολέμου μ’ έναν αόρατο εχθρό δεν βγάζει και πολύ νόημα, αφού οι γραμματιζούμενοι και οι καλλιτέχνες προσωποποίησαν την αρρώστια με όλες τις δέουσες αλληγορίες και σε ποικίλες μορφές, ο λαουτζίκος, πιο πραχτικός, προτίμησε να ανακαλύψει ευθύς αμέσως τους υπαίτιους, εκείνους που, σύμφωνα με μια διάχυτη φήμη, μόλυναν τα πηγάδια και τις πηγές, σκορπώντας μ’ αυτό τον τρόπο την αιτία του κακού. Οι συνηθισμένοι ύποπτοι, λεπροί, εβραίοι, αιρετικοί, όχι απαραίτητα μ’ αυτή τη σειρά και ανάλογα με τις τοπικές προτεραιότητες, τράβηξαν των παθώ τους τον τάραχο, αλλά και διάφοροι άλλοι εύκολοι στόχοι – ανάμεσά τους κι οι τσιγγάνοι (πιο αφανώς, ως συνήθως).

Συνεχίστε την ανάγνωση

Λεβιάθαν 2020

(έξι αποσπάσματα)

 

mv5bmtzlmza3yzitoge1zi00yza4lthiyzmtote5mzhinjzjmjuwxkeyxkfqcgdeqxvymti3mdk3mzq-v1_orig

Κομμάτια και συντρίμμια ανακατεμένα, ανεπαρκή μέρη και ατελή μέλη, ξύσματα, ερείσματα και ρινίσματα, σημεία για να στηριχτεί κάποιος και ν’ ανέβει στο βουνό, σκόνη που την τραβάει ο μαγνήτης για να σχηματίσει κάτι άλλο, ή σκουπίδια που θα τα σαρώσει κάποιο χέρι για να τα θάψει, κτερίσματα, στους τάφους των παλιών ελπίδων – για να κάνει χώρο για το καινούργιο, που δεν θα παραλείψει να δημιουργηθεί.

images0

(απόσπασμα 1)  μια εικασία

από τα μεταφασιστικά κόμματα στα κεντροφασιστικά καθεστώτα;

Συνεχίστε την ανάγνωση

Ο νεαρός Όργουελ: μια αποικιακή περιπέτεια

burmese days

1

Θα μιλήσω για τον πρώιμο Όργουελ,[1] δηλαδή πριν την Καταλονία, πριν καν γνωρίσει το αγγλικό προλεταριάτο στην Αποβάθρα του Γουίγκαν (για να θυμηθούμε ένα βιβλίο του), πριν καν προσχωρήσει στο σοσιαλισμό. Είναι γνωστό ότι ο Όργουελ, πριν κλείσει τα είκοσι, βρέθηκε να υπηρετεί την Αυτοκρατορική Αστυνομία στη Μπούρμα και ότι αυτή η θητεία, που κράτησε σχεδόν έξι χρόνια, είχε παιδευτική σημασία γι’ αυτόν – ήταν η πρώτη του σημαντική εμπειρία που τον σημάδεψε και τον διαμόρφωσε.

Συνεχίστε την ανάγνωση

Ινδιάνοι θείοι

ένα κείμενο της Ούρσουλας Λεγκέν

 

Για την ακρίβεια, πρόκειται για μια ομιλία που έγινε στο Τμήμα Ανθρωπολογίας του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνιας, στο Μπέρκλεϊ, στις 16 Νοεμβρίου 2001, στο πλαίσιο των εκδηλώσεων για τα εκατό χρόνια του Τμήματος.[1] Η επιλογή της ομιλήτριας δεν ήταν τυχαία αφού το εν λόγω Τμήμα το είχε ιδρύσει ο Άλφρεντ Λούις Κρέμπερ, μαθητής του Φραντς Μπόας και πατέρας της Ούρσουλας Λεγκέν.[2]

Yurok-Family-in-canoe

Ινδιάνοι θείοι

της Ursula K. Le Guin

Πολλοί, πάρα πολλοί άνθρωποι έρχονται και με ρωτάνε, όλο λαχτάρα και προσδοκίες, «Μα είναι καταπληκτικό που γνώρισες τον Ίσι, ε;».

Και κάθε φορά νιώθω αμηχανία. Το μόνο που μπορώ να κάνω είναι να τους απογοητεύσω εξηγώντας ότι ο Ίσι πέθανε δεκατρία ολόκληρα χρόνια πριν γεννηθώ. Δεν θυμάμαι καν να είχα ακούσει το όνομά του πριν από το τέλος της δεκαετίας του ’50, όταν μια βιογραφία του έγινε πρώτα θέμα οικογενειακής συζήτησης και μετά το κυρίαρχο αντικείμενο της δουλειάς και της σκέψης της μάνας μου για κάμποσα χρόνια.[3]

Συνεχίστε την ανάγνωση

Τύμπανα πάνω απ’ το ποτάμι

signal-2020-02-10-081935-1-375x500

Τύμπανα πάνω απ’ το ποτάμι, τύμπανα χτυπάνε πάνω απ’ το ποτάμι, τα τύμπανα είναι των Γουετ’σουγουετ’εν, το ποτάμι είναι ο Μπλε-και-Πράσινος-Ποταμός, αλλιώς Γουετ’σινκγουχα, αλλιώς Μπάλκλεϊ Ρίβερ, τύμπανα πάνω απ’ το ποτάμι, οι Γουετ’σουγουετ’εν είναι ο λαός του ποταμού, απέναντι στα τύμπανα είναι ο αγωγός, ο αγωγός θέλει να περάσει, δεν τον νοιάζει αν η περιοχή ανήκει στο κλαν του Μεγάλου Βάτραχου ή στο κλαν του Λύκου και της Αρκούδας, ο αγωγός θέλει να περάσει από παντού, πάνω απ’ το νερό, κάτω απ’ το νερό, κάτω απ’ το ποτάμι, θυμηθείτε το Στάντινγκ Ροκ, τους Σιου, ο αγωγός θέλει πάντα να περάσει, ο αγωγός είναι το τελευταίας κοπής φετίχ των αναπτυξιομανών όπου γης, γίνονται ακόμα και πανηγυρικά εγκαίνια αγωγών που δεν πρόκειται να υπάρξουν, που δεν μπορούν να υπάρξουν, η λατρεία του αγωγού είναι υπερβατική, εδώ ο αγωγός είναι η Coastal GasLink Pipeline, τα τύμπανα θέλουν να σταματήσουν τον αγωγό, τον αγωγό τον βοηθάει να περάσει η αστυνομία, έτσι γίνεται πάντα, εδώ η αστυνομία είναι η Βασιλική Έφιππη Χωροφυλακή, αλλιώς RCMP, θρυλική, ο Έρικ συγκρίνει τον Έφιππο Χωροφύλακα με την κόκκινη στολή απέναντι στον καουμπόη, είναι λέει δυο διαφορετικές στάσεις απέναντι στο νόμο,* χωρίζονται από τα βορειαμερικάνικα σύνορα, οι ινδιάνοι δεν είδαν και μεγάλη διαφορά, πάνω ή κάτω από τα σύνορα, τώρα υπάρχει ένα θέμα με την Έφιππη Χωροφυλακή, δεν είναι ακριβώς Έφιππη, δεν έχει πια άλογα, παρά μόνο για παρελάσεις κι επιδείξεις, τα άλογα αντικαταστάθηκαν, οι μπάτσοι δεν χρησιμεύουν σε τίποτα κι έτσι δεν γίνεται ν’ αντικατασταθούν, τα άλογα έφυγαν οι μπάτσοι έμειναν, όμως λέγονται πάντα έφιπποι χωροφύλακες, φταίει η γλώσσα, φταίει η μετάφραση, πρέπει να πούμε κάπως αλλιώς το Mounted,

Συνεχίστε την ανάγνωση

Τα κακά παιδιά, τα πρώην κακά παιδιά και η απείθαρχη θυγατέρα

καλιγκάρι 1

Τα παιδιά του Χάιντεγκερ, ποιον είχανε πατέρα; Με τίτλο την αρχή τούτης της φράσης, το βιβλίο του Ρίτσαρντ Γουόλιν κινδυνεύει ν’ αφήσει στον αναγνώστη του μια μετέωρη αίσθηση, ανάλογη με το παραπάνω ερώτημα. Τουλάχιστον αυτή ήταν η εντύπωσή μου μετά τη σύντομη παρουσίασή του από ένα φίλο, όμως ο άνθρωπος αποδείχτηκε πολύ ήπιος και διακριτικός. Από την άλλη, μια ματιά στα ονόματα των συντελεστών της ελληνικής έκδοσης υποσχόταν διεστραμμένες απολαύσεις. Παρ’ όλ’ αυτά, δεν ήμουν επαρκώς προετοιμασμένος για να διαβάσω γαλήνια τούτο δω το απόσπασμα. Με τρομάζει, θέλω να πω, το ότι υποκειμενικές και τραβηγμένες ερμηνείες παρουσιάζονται σαν αποδειγμένες και κοινά αποδεχτές αλήθειες, με σαστίζει τόση εμπάθεια και τόση στρέβλωση των θέσεων του εχθρού (της Χάνα Άρεντ, εδώ) σε, ξερωγώ, ακαδημαϊκό περιβάλλον, τέλος εντυπωσιάζομαι όταν όλη αυτή η αφρισμένη έλλειψη νηφαλιότητας δηλώνει με σιγουριά νηφάλια. Έχω στο νου μου φράσεις όπως: «Είχε μελετήσει –και ερωτευθεί– τον Μάρτιν Χάιντεγκερ, έναν από τους κύριους εκπροσώπους του Geist. Ήταν μήπως εκείνοι οι δεσμοί της –ανοίκειοι και υπόγειοι– που με κάποιον τρόπο την οδήγησαν να διαδίδει τέτοιες συκοφαντίες για τους Εβραίους στο βιβλίο για τον Αιχμαν;». Θα κινδύνευε κανείς να πιστέψει ότι η Άρεντ, στο βιβλίο για τον Άιχμαν, πλέκει το εγκώμιο του γερμανικού πνεύματος, ότι περνούσε την ώρα της εξυβρίζοντας συκοφαντικά τους εβραίους (έτσι, με οριστικό άρθρο), ενώ στην ερωτική και κατασκοπευτική πινελιά και στην ερμηνευτική χρήση της θα επανέλθω.

Συνεχίστε την ανάγνωση

Ο Ίσι και οι φίλοι του

Μια εισαγωγή

Ishi-photographed-by-Joseph-Dixon-1913

Ο Ίσι, που δεν τον λέγανε ακόμα Ίσι, ήταν ακριβώς ένας άνθρωπος που είχε απομείνει χωρίς καθόλου φίλους – στον πιο απόλυτο βαθμό: χωρίς καθόλου ανθρώπους. Κάποια ωραία ημέρα του 1911, σε κάποια κωμόπολη της Καλιφόρνιας εμφανίστηκε ξαφνικά ένας «άγριος Ινδιάνος». Έτσι έγραψαν μετά οι εφημερίδες. Για την ακρίβεια, δεν εμφανίστηκε έτσι, αυθόρμητα κι από μόνος του, να πει: «Γεια σας», ή έστω «Ουγκ! Εγώ άγκριο Ιντιάνο» (στην απίστευτη γλώσσα των κόμιξ που διαβάζαμε μικροί)… Αυτό που συνέβη ήταν ότι σε κάποιο ξεμοναχιασμένο σφαγείο, τα σκυλιά άρχισαν ξαφνικά να γρυλλίζουν. Οι χασάπηδες βγήκαν να δουν τι συμβαίνει (αγρίμι; κλέφτης;) και στη ρίζα της μάντρας βρήκαν, ζαρωμένο και αποκαμωμένο, ένα ανθρώπινο πλάσμα. Όμως καθόλου δεν πήγε το μυαλό τους σε άγριο Ινδιάνο, πόσο μάλλον στον «τελευταίο άγριο Ινδιάνο», όπως γράφτηκε αργότερα. Βλέποντας αυτό τον άνθρωπο, μισόγυμνο, μ’ ένα μόνο κουρέλι περασμένο στους ώμους, υποσιτισμένο, με απλανές βλέμμα και καψαλισμένα μαλλιά, ακίνδυνο και διόλου επιθετικό αλλά κι εντελώς ανίκανο για επικοινωνία, σκέφτηκαν ότι είχαν μπροστά τους ένα δραπέτη από άσυλο, κάποιον που το είχε σκάσει από το τρελάδικο.

Συνεχίστε την ανάγνωση

Βιοεξουσία και ιστοριογραφία

Οι ιστοριογραφικές χρήσεις του Μισέλ Φουκό

800px-Arbeitsdienst

Τα θερινά σεμινάρια φουκολογίας θα κλείσουν μ’ ένα κείμενο του Έντσο Τραβέρσο,* κείμενο αφιερωμένο στην επίδραση του Φουκό στο χώρο της ιστορίας – μια σχέση που γενικώς θεωρείται «δύσκολη», όχι μόνο σε ό,τι αφορά τον Φουκό αλλά γενικώς για όλες τις, πώς-να-τις-πω, «γλωσσοφιλολογικές» σχολές. Ο ιταλός ιστορικός αφενός διαπιστώνει μια εκτεταμένη και διάχυτη επιρροή, που μερικές φορές δεν δηλώνεται ρητά,** καθώς συχνά οι ιστορικοί νιώθουν «δυσπιστία», ή έστω μια διάθεση να κρατήσουν αποστάσεις απέναντι στο φουκοϊκό έργο – αφετέρου ασχολείται λιγάκι με ορισμένες αντιφάσεις και ατολμίες του ίδιου του Φουκό. Σ’ αυτή την ανίχνευση ενός απόηχου, ο Τραβέρσο εστιάζει κυρίως στη φουκοϊκή έννοια της βιοεξουσίας / βιοπολιτικής, αφού αυτή πατάει περισσότερο στα χωράφια των ιστορικών: «Μια βιοπολιτική διάσταση είναι παρούσα σε όλες τις νεοτερικές εξουσίες, σε ποικίλες μορφές, ανάλογα με τις ιδεολογίες που τις εμπνέουν κι ανάλογα με τη φύση των πολιτικών τους καθεστώτων. Οι κρατικές εθνοκαθάρσεις και γενοκτονίες είναι βιοπολιτικές, το ίδιο όμως ισχύει για τις δημογραφικές πολιτικές, τη ρύθμιση των μεταναστευτικών ροών, την πρόληψη των όγκων, τους νόμους που αφορούν την έκτρωση, την προώθηση των αθλητικών δραστηριοτήτων, τους κανονισμούς της οδικής κυκλοφορίας και την απαγόρευση του καπνίσματος στους δημόσιους χώρους. Αυτά αφορούν μια κυβερνητικότητα που χαραχτηρίζει όλες τις νεοτερικές εξουσίες. Όταν όμως χρησιμοποιείται σαν κλειδί για μια σφαιρική ανάγνωση της ιστορίας του 20ού αιώνα, η έννοια της βιοπολιτικής κινδυνεύει να δημιουργήσει καταστροφικές παρανοήσεις, καθώς αποδεικνύεται περισσότερο διφορούμενη και από την έννοια του ολοκληρωτισμού».

Συνεχίστε την ανάγνωση

Πάλι ο Φουκό;

(κάτι σαν βιβλιοκριτική)

bayeux a

Τοπίο μετά τη μάχη: Η συζήτηση για τον Φουκό, στο πλαίσιο του 3ου Θερινού Βιβλιοστάσιου, πραγματοποιήθηκε στον Κήπο των Αρχαιολόγων και μπροστά σε πολύ κόσμο, στις 14 Ιουλίου 2019 (βίντεο). Το κείμενο της εισήγησης του Νίκου Ν. Μάλλιαρη, σε εμπλουτισμένη μορφή, είναι διαθέσιμο εδώ. Η εισήγηση του Θανάση Λάγιου δημοσιεύτηκε στα marginalia, τεύχος 9, ενώ αναγγέλθηκε μια επεξεργασμένη και επαυξημένη εκδοχή που θα εμφανιστεί στο τεύχος 2 του περιοδικού Νεγκατίβα.

bayeux d

Στο μεταξύ παράπλευρες αψιμαχίες: Γράφω εδώ ένα κριτικό σχολιασμό για το βιβλίο του Μαντοζιό, από προσωπική σκοπιά, δηλαδή σύμφωνα με τα γούστα και τα ενδιαφέροντά μου, κάτι σαν βιβλιοκριτική αλλά χωρίς μεγάλες αξιώσεις.

bayeux e

Το έργο δηλώνει τη θέση του ήδη από τον τίτλο, από τις πρώτες αράδες καταλαβαίνουμε ότι ο συγγραφέας δε μασάει τα λόγια του και ότι μπορεί να γίνει αφάνταστα δηκτικός. Αυτό πιέζει τον αναγνώστη του να αποφασίσει αμέσως τη στάση του απέναντι στον στόχο του βιβλίου, που είναι η καταγγελία μιας απάτης. Σύμφωνα με τον Μαντοζιό, το πράγμα επείγει εξαιτίας της μεγάλης ζημιάς που προκαλεί, επομένως υιοθετεί το κατάλληλο ύφος και συνοπτικές διαδικασίες.

Συνεχίστε την ανάγνωση