Ινδιάνοι θείοι

ένα κείμενο της Ούρσουλας Λεγκέν

 

Για την ακρίβεια, πρόκειται για μια ομιλία που έγινε στο Τμήμα Ανθρωπολογίας του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνιας, στο Μπέρκλεϊ, στις 16 Νοεμβρίου 2001, στο πλαίσιο των εκδηλώσεων για τα εκατό χρόνια του Τμήματος.[1] Η επιλογή της ομιλήτριας δεν ήταν τυχαία αφού το εν λόγω Τμήμα το είχε ιδρύσει ο Άλφρεντ Λούις Κρέμπερ, μαθητής του Φραντς Μπόας και πατέρας της Ούρσουλας Λεγκέν.[2]

Yurok-Family-in-canoe

Ινδιάνοι θείοι

της Ursula K. Le Guin

Πολλοί, πάρα πολλοί άνθρωποι έρχονται και με ρωτάνε, όλο λαχτάρα και προσδοκίες, «Μα είναι καταπληκτικό που γνώρισες τον Ίσι, ε;».

Και κάθε φορά νιώθω αμηχανία. Το μόνο που μπορώ να κάνω είναι να τους απογοητεύσω εξηγώντας ότι ο Ίσι πέθανε δεκατρία ολόκληρα χρόνια πριν γεννηθώ. Δεν θυμάμαι καν να είχα ακούσει το όνομά του πριν από το τέλος της δεκαετίας του ’50, όταν μια βιογραφία του έγινε πρώτα θέμα οικογενειακής συζήτησης και μετά το κυρίαρχο αντικείμενο της δουλειάς και της σκέψης της μάνας μου για κάμποσα χρόνια.[3]

Συνεχίστε την ανάγνωση

Τύμπανα πάνω απ’ το ποτάμι

signal-2020-02-10-081935-1-375x500

Τύμπανα πάνω απ’ το ποτάμι, τύμπανα χτυπάνε πάνω απ’ το ποτάμι, τα τύμπανα είναι των Γουετ’σουγουετ’εν, το ποτάμι είναι ο Μπλε-και-Πράσινος-Ποταμός, αλλιώς Γουετ’σινκγουχα, αλλιώς Μπάλκλεϊ Ρίβερ, τύμπανα πάνω απ’ το ποτάμι, οι Γουετ’σουγουετ’εν είναι ο λαός του ποταμού, απέναντι στα τύμπανα είναι ο αγωγός, ο αγωγός θέλει να περάσει, δεν τον νοιάζει αν η περιοχή ανήκει στο κλαν του Μεγάλου Βάτραχου ή στο κλαν του Λύκου και της Αρκούδας, ο αγωγός θέλει να περάσει από παντού, πάνω απ’ το νερό, κάτω απ’ το νερό, κάτω απ’ το ποτάμι, θυμηθείτε το Στάντινγκ Ροκ, τους Σιου, ο αγωγός θέλει πάντα να περάσει, ο αγωγός είναι το τελευταίας κοπής φετίχ των αναπτυξιομανών όπου γης, γίνονται ακόμα και πανηγυρικά εγκαίνια αγωγών που δεν πρόκειται να υπάρξουν, που δεν μπορούν να υπάρξουν, η λατρεία του αγωγού είναι υπερβατική, εδώ ο αγωγός είναι η Coastal GasLink Pipeline, τα τύμπανα θέλουν να σταματήσουν τον αγωγό, τον αγωγό τον βοηθάει να περάσει η αστυνομία, έτσι γίνεται πάντα, εδώ η αστυνομία είναι η Βασιλική Έφιππη Χωροφυλακή, αλλιώς RCMP, θρυλική, ο Έρικ συγκρίνει τον Έφιππο Χωροφύλακα με την κόκκινη στολή απέναντι στον καουμπόη, είναι λέει δυο διαφορετικές στάσεις απέναντι στο νόμο,* χωρίζονται από τα βορειαμερικάνικα σύνορα, οι ινδιάνοι δεν είδαν και μεγάλη διαφορά, πάνω ή κάτω από τα σύνορα, τώρα υπάρχει ένα θέμα με την Έφιππη Χωροφυλακή, δεν είναι ακριβώς Έφιππη, δεν έχει πια άλογα, παρά μόνο για παρελάσεις κι επιδείξεις, τα άλογα αντικαταστάθηκαν, οι μπάτσοι δεν χρησιμεύουν σε τίποτα κι έτσι δεν γίνεται ν’ αντικατασταθούν, τα άλογα έφυγαν οι μπάτσοι έμειναν, όμως λέγονται πάντα έφιπποι χωροφύλακες, φταίει η γλώσσα, φταίει η μετάφραση, πρέπει να πούμε κάπως αλλιώς το Mounted,

Συνεχίστε την ανάγνωση

Τα κακά παιδιά, τα πρώην κακά παιδιά και η απείθαρχη θυγατέρα

καλιγκάρι 1

Τα παιδιά του Χάιντεγκερ, ποιον είχανε πατέρα; Με τίτλο την αρχή τούτης της φράσης, το βιβλίο του Ρίτσαρντ Γουόλιν κινδυνεύει ν’ αφήσει στον αναγνώστη του μια μετέωρη αίσθηση, ανάλογη με το παραπάνω ερώτημα. Τουλάχιστον αυτή ήταν η εντύπωσή μου μετά τη σύντομη παρουσίασή του από ένα φίλο, όμως ο άνθρωπος αποδείχτηκε πολύ ήπιος και διακριτικός. Από την άλλη, μια ματιά στα ονόματα των συντελεστών της ελληνικής έκδοσης υποσχόταν διεστραμμένες απολαύσεις. Παρ’ όλ’ αυτά, δεν ήμουν επαρκώς προετοιμασμένος για να διαβάσω γαλήνια τούτο δω το απόσπασμα. Με τρομάζει, θέλω να πω, το ότι υποκειμενικές και τραβηγμένες ερμηνείες παρουσιάζονται σαν αποδειγμένες και κοινά αποδεχτές αλήθειες, με σαστίζει τόση εμπάθεια και τόση στρέβλωση των θέσεων του εχθρού (της Χάνα Άρεντ, εδώ) σε, ξερωγώ, ακαδημαϊκό περιβάλλον, τέλος εντυπωσιάζομαι όταν όλη αυτή η αφρισμένη έλλειψη νηφαλιότητας δηλώνει με σιγουριά νηφάλια. Έχω στο νου μου φράσεις όπως: «Είχε μελετήσει –και ερωτευθεί– τον Μάρτιν Χάιντεγκερ, έναν από τους κύριους εκπροσώπους του Geist. Ήταν μήπως εκείνοι οι δεσμοί της –ανοίκειοι και υπόγειοι– που με κάποιον τρόπο την οδήγησαν να διαδίδει τέτοιες συκοφαντίες για τους Εβραίους στο βιβλίο για τον Αιχμαν;». Θα κινδύνευε κανείς να πιστέψει ότι η Άρεντ, στο βιβλίο για τον Άιχμαν, πλέκει το εγκώμιο του γερμανικού πνεύματος, ότι περνούσε την ώρα της εξυβρίζοντας συκοφαντικά τους εβραίους (έτσι, με οριστικό άρθρο), ενώ στην ερωτική και κατασκοπευτική πινελιά και στην ερμηνευτική χρήση της θα επανέλθω.

Συνεχίστε την ανάγνωση

Ο Ίσι και οι φίλοι του

Μια εισαγωγή

Ishi-photographed-by-Joseph-Dixon-1913

Ο Ίσι, που δεν τον λέγανε ακόμα Ίσι, ήταν ακριβώς ένας άνθρωπος που είχε απομείνει χωρίς καθόλου φίλους – στον πιο απόλυτο βαθμό: χωρίς καθόλου ανθρώπους. Κάποια ωραία ημέρα του 1911, σε κάποια κωμόπολη της Καλιφόρνιας εμφανίστηκε ξαφνικά ένας «άγριος Ινδιάνος». Έτσι έγραψαν μετά οι εφημερίδες. Για την ακρίβεια, δεν εμφανίστηκε έτσι, αυθόρμητα κι από μόνος του, να πει: «Γεια σας», ή έστω «Ουγκ! Εγώ άγκριο Ιντιάνο» (στην απίστευτη γλώσσα των κόμιξ που διαβάζαμε μικροί)… Αυτό που συνέβη ήταν ότι σε κάποιο ξεμοναχιασμένο σφαγείο, τα σκυλιά άρχισαν ξαφνικά να γρυλλίζουν. Οι χασάπηδες βγήκαν να δουν τι συμβαίνει (αγρίμι; κλέφτης;) και στη ρίζα της μάντρας βρήκαν, ζαρωμένο και αποκαμωμένο, ένα ανθρώπινο πλάσμα. Όμως καθόλου δεν πήγε το μυαλό τους σε άγριο Ινδιάνο, πόσο μάλλον στον «τελευταίο άγριο Ινδιάνο», όπως γράφτηκε αργότερα. Βλέποντας αυτό τον άνθρωπο, μισόγυμνο, μ’ ένα μόνο κουρέλι περασμένο στους ώμους, υποσιτισμένο, με απλανές βλέμμα και καψαλισμένα μαλλιά, ακίνδυνο και διόλου επιθετικό αλλά κι εντελώς ανίκανο για επικοινωνία, σκέφτηκαν ότι είχαν μπροστά τους ένα δραπέτη από άσυλο, κάποιον που το είχε σκάσει από το τρελάδικο.

Συνεχίστε την ανάγνωση

Βιοεξουσία και ιστοριογραφία

Οι ιστοριογραφικές χρήσεις του Μισέλ Φουκό

800px-Arbeitsdienst

Τα θερινά σεμινάρια φουκολογίας θα κλείσουν μ’ ένα κείμενο του Έντσο Τραβέρσο,* κείμενο αφιερωμένο στην επίδραση του Φουκό στο χώρο της ιστορίας – μια σχέση που γενικώς θεωρείται «δύσκολη», όχι μόνο σε ό,τι αφορά τον Φουκό αλλά γενικώς για όλες τις, πώς-να-τις-πω, «γλωσσοφιλολογικές» σχολές. Ο ιταλός ιστορικός αφενός διαπιστώνει μια εκτεταμένη και διάχυτη επιρροή, που μερικές φορές δεν δηλώνεται ρητά,** καθώς συχνά οι ιστορικοί νιώθουν «δυσπιστία», ή έστω μια διάθεση να κρατήσουν αποστάσεις απέναντι στο φουκοϊκό έργο – αφετέρου ασχολείται λιγάκι με ορισμένες αντιφάσεις και ατολμίες του ίδιου του Φουκό. Σ’ αυτή την ανίχνευση ενός απόηχου, ο Τραβέρσο εστιάζει κυρίως στη φουκοϊκή έννοια της βιοεξουσίας / βιοπολιτικής, αφού αυτή πατάει περισσότερο στα χωράφια των ιστορικών: «Μια βιοπολιτική διάσταση είναι παρούσα σε όλες τις νεοτερικές εξουσίες, σε ποικίλες μορφές, ανάλογα με τις ιδεολογίες που τις εμπνέουν κι ανάλογα με τη φύση των πολιτικών τους καθεστώτων. Οι κρατικές εθνοκαθάρσεις και γενοκτονίες είναι βιοπολιτικές, το ίδιο όμως ισχύει για τις δημογραφικές πολιτικές, τη ρύθμιση των μεταναστευτικών ροών, την πρόληψη των όγκων, τους νόμους που αφορούν την έκτρωση, την προώθηση των αθλητικών δραστηριοτήτων, τους κανονισμούς της οδικής κυκλοφορίας και την απαγόρευση του καπνίσματος στους δημόσιους χώρους. Αυτά αφορούν μια κυβερνητικότητα που χαραχτηρίζει όλες τις νεοτερικές εξουσίες. Όταν όμως χρησιμοποιείται σαν κλειδί για μια σφαιρική ανάγνωση της ιστορίας του 20ού αιώνα, η έννοια της βιοπολιτικής κινδυνεύει να δημιουργήσει καταστροφικές παρανοήσεις, καθώς αποδεικνύεται περισσότερο διφορούμενη και από την έννοια του ολοκληρωτισμού».

Συνεχίστε την ανάγνωση

Πάλι ο Φουκό;

(κάτι σαν βιβλιοκριτική)

bayeux a

Τοπίο μετά τη μάχη: Η συζήτηση για τον Φουκό, στο πλαίσιο του 3ου Θερινού Βιβλιοστάσιου, πραγματοποιήθηκε στον Κήπο των Αρχαιολόγων και μπροστά σε πολύ κόσμο, στις 14 Ιουλίου 2019 (βίντεο). Το κείμενο της εισήγησης του Νίκου Ν. Μάλλιαρη, σε εμπλουτισμένη μορφή, είναι διαθέσιμο εδώ. Η εισήγηση του Θανάση Λάγιου δημοσιεύτηκε στα marginalia, τεύχος 9, ενώ αναγγέλθηκε μια επεξεργασμένη και επαυξημένη εκδοχή που θα εμφανιστεί στο τεύχος 2 του περιοδικού Νεγκατίβα.

bayeux d

Στο μεταξύ παράπλευρες αψιμαχίες: Γράφω εδώ ένα κριτικό σχολιασμό για το βιβλίο του Μαντοζιό, από προσωπική σκοπιά, δηλαδή σύμφωνα με τα γούστα και τα ενδιαφέροντά μου, κάτι σαν βιβλιοκριτική αλλά χωρίς μεγάλες αξιώσεις.

bayeux e

Το έργο δηλώνει τη θέση του ήδη από τον τίτλο, από τις πρώτες αράδες καταλαβαίνουμε ότι ο συγγραφέας δε μασάει τα λόγια του και ότι μπορεί να γίνει αφάνταστα δηκτικός. Αυτό πιέζει τον αναγνώστη του να αποφασίσει αμέσως τη στάση του απέναντι στον στόχο του βιβλίου, που είναι η καταγγελία μιας απάτης. Σύμφωνα με τον Μαντοζιό, το πράγμα επείγει εξαιτίας της μεγάλης ζημιάς που προκαλεί, επομένως υιοθετεί το κατάλληλο ύφος και συνοπτικές διαδικασίες.

Συνεχίστε την ανάγνωση

Περιμένοντας τον Φουκό

At Aphrodite's Cradle Lawrence Alma Tadema

Με τον τίτλο αυτό, Waiting for Foucault, έχει κυκλοφορήσει μια «παλιομοδίτικη μπροσούρα» από τον διάσημο αμερικανό ανθρωπολόγο Μάρσαλ Σάλινς.[1] Εκεί, σε ένα κλίμα «μετασυμποσιακής ψυχαγωγίας» και με συνοπτικές διαδικασίες, ο Μάρσαλ ξεμπέρδευε με δηκτικό τρόπο ορισμένα ζητήματα που ταλαιπωρούσαν και εξακολουθούν να ταλαιπωρούν την ανθρωπολογική θεωρία και γενικότερα τις ανθρωπιστικές σπουδές. Αυτά στο Σικάγο (πόλη των σφαγείων και των γκάνγκστερ). Στην ειδυλλιακή και μελαγχολική Αθήνα τώρα, περιμένουμε όχι τον ίδιο το Φουκό βέβαια, όμως ανυπομονούμε περιμένοντας την εκδήλωση που έχει αναγγείλει το 3ο Θερινό Βιβλιοστάσιο, κάτω από τον προβοκατόρικο τίτλο «Ήταν ο Φουκό απατεώνας;» και στον σημαδιακό Κήπο των Αρχαιολόγων. Σε διάφορα θεάματα του παλιού καιρού, το κοινό, λένε, λαχταρούσε να δει το αίμα να τρέχει και είναι αλήθεια ότι μια μετωπική σύγκρουση φουκοφιλικών και φουκοφοβικών υπόσχεται πολλά. Τηρώντας στάση αναμονής και διπλωματική ουδετερότητα, μεταφράσαμε πρόχειρα εδώ, για ζέσταμα, τρία κειμενάκια του Σάλινς, με σχόλια για τον Φουκό και ειδικότερα για τη διαβόητη pouvoir του.

Αν είναι αλήθεια ότι ο Φουκό ήταν «άνθρωπος με χίλιες μάσκες», όπως είπε ένας βιογράφος του, άραγε πόσο σοβαρά μπορούμε να πάρουμε το προσωπείο που φόρεσε για να πει ότι η εξουσία προκύπτει από την πάλη, από τον πόλεμο, και μάλιστα από πόλεμο όλων εναντίον όλων; «Ποιος πολεμάει ποιον;», ρωτούσε. «Όλοι πολεμάμε ο ένας τον άλλο». Κριτικοί και ερμηνευτές δεν φαίνεται να προσέχουν καθόλου τη σύνδεση του Φουκό με τον Χομπς, παρά μόνο όταν μνημονεύουν την προφανώς ριζική αποποίηση ευθύνης κατά την οποία η δική του έννοια της εξουσίας είναι «το ακριβώς αντίθετο του σχεδίου του Χομπς στον Λεβιάθαν». Πρέπει να ξεφύγουμε από τη σαγήνη μας προς την κρατική κυριαρχία, «να κόψουμε το κεφάλι του βασιλιά», να απαλλάξουμε την προσοχή μας από τους καταπιεστικούς θεσμούς του κράτους. Η εξουσία έρχεται από τα κάτω. Πλημμυρίζει τις δομές και τις ρωγμές της καθημερινής ζωής, παντού και πάντοτε παρούσα στα καθημερινά καθεστώτα γνώσης και αλήθειας. Αν στο χομπσιανό συμβόλαιο οι υπήκοοι συγκροτούν την εξουσία, την Κοινοπολιτεία που με δέος τούς συγκρατεί όλους, στο φουκοϊκό σχήμα η εξουσία συγκροτεί τους υπηκόους. Ωστόσο, ο δομισμός τον οποίο ο Φουκό εγκατέλειψε για κάποια έννοια του πολυάμορφου διεστραμμένου, αυτός ο δομισμός δίδασκε ότι τα αντίθετα είναι πράγματα όμοια από κάθε σημαντική άποψη πλην μίας. Έτσι, όταν ο Φουκό μιλάει για πόλεμο όλων εναντίον όλων, και στην επόμενη στιγμή φτάνει να υπονοεί έναν χριστιανικό διχασμένο εαυτό –«Και υπάρχει στον καθένα μας κάτι που πολεμάει κάτι άλλο»– μπαίνουμε στον πειρασμό να πιστέψουμε ότι ο ίδιος και ο Χομπς είχαν περισσότερα πράγματα κοινά, πέρα από το γεγονός ότι, με την εξαίρεση του Χομπς, και οι δύο ήταν φαλακροί.

Συνεχίστε την ανάγνωση

Βαλς στο βάλτο και άλλοι βαλκανικοί χοροί

Κρυπτοαποικιακές σημειώσεις

1140x530_new_image_5328

1

Δεν πρέπει να είναι τυχαίο ότι μια ορισμένη ορολογία, που πηγάζει από τα αποικιακά συμφραζόμενα, παραμένει ενεργή και παράγει θεωρία. Ήδη τη στιγμή που η απο-αποικιοποίηση έμοιαζε να πετυχαίνει τους στόχους της, στο εμβληματικό πρώτο νέο αφρικανικό κράτος λανσαρίστηκε ο όρος νεοαποικιοκρατία[1] – και ασφαλώς δεν είχαμε να κάνουμε με λεπτεπίλεπτη διανοουμενίστικη εκζήτηση. Στην αυγή μιας μεταγενέστερης εποχής, δημιουργήθηκε ένας νέος θεωρητικός χώρος, η μεταποικία – το μετα- αυτό, εδώ, υπονοεί ότι έχουν μείνει ανοιχτοί λογαριασμοί, προβλήματα που κουκουλώθηκαν, παρελθόντα που δεν παρέρχονται. Πάντως, στον Ρόμπερτ Γιανγκ, ένα από τα σημαντικά ονόματα στις Μεταποικιακές Σπουδές, το επίθετο αυτό δεν πολυαρέσει και δηλώνει ότι θα προτιμούσε να λέγονται Τριηπειρωτικές.[2] Οι τρεις ήπειροι είναι φυσικά η Ασία, η Αφρική και η Λατινική Αμερική. Κάπου αλλού, στο σταυροδρόμι τριών άλλων ηπείρων, όπου μόνο οι δύο είναι κοινές με την προηγούμενη τριάδα, οι ιθαγενείς κάνουν τα πάντα για να ξεχάσουν αυτές τις δύο ακριβώς, την εγγύτητά τους που θεωρείται απειλητική, αν και κατά καιρούς καμαρώνουν ακριβώς γι’ αυτό το σταυροδρόμι που όμως το αντιλαμβάνονται μάλλον σαν μονόδρομο. Βρίσκονται στη συμβολή τριών, προτιμούν όμως να θεωρούν τις δύο αλλότριες και εχθρικές. Θέλουν να τις κοιτούν μέσα από τα θωρακισμένα τζάμια της Πρώτης και τρέφουν γι’ αυτή την Πρώτη Ήπειρο αγάπη και μίσος, ένα περίπλοκο συναίσθημα που εκφράζεται συνήθως σαν αγχώδης ανασφάλεια: νιώθουν σαν φιγούρες που ζουν στις άκριες του Δισκόκοσμου του Τέρι Πράτσετ, ανησυχώντας διαρκώς μήπως πέσουν Έξω και Κάτω. Όπου, φυσικά, όλοι το γνωρίζουν, δεν υπάρχει σωτηρία.

Συνεχίστε την ανάγνωση

Κλεμμένα παιδιά

– Όλοι οι Αμερινδιάνοι της ηλικίας μου θα σου πουν την ίδια ιστορία. Είσαι στην αυλή του σπιτιού σου, παίζεις με το χιόνι, σταματάει ένα αυτοκίνητο, κατεβαίνει κάποιος της Βασιλικής Χωροφυλακής του Καναδά, χτυπάει την πόρτα και μπαίνει. Τον βλέπεις απ’ το παράθυρο. Κρατάς την κούκλα σου στο χέρι. Της τραγουδάς ένα τραγούδι για να μη φοβάται. Κάτι στην κίνηση του αέρα σε κάνει να λες ότι ο ουρανός ήρθε ανάποδα, το μπλε κάτω, ο ήλιος ολόμαυρος. Ο τύπος μιλάει με τη μητέρα σου, μετά η μητέρα σου κάνει ένα νεύμα με το κεφάλι προς το μέρος σου για να πει: «Είναι εδώ». Δεν σε κοιτάει καν. Κάτι τελειώνει. Ο τύπος βγαίνει. Πλησιάζει. Σου λέει ότι μπορείς να κρατήσεις την κούκλα σου, σε πιάνει απ’ το μπράτσο και σε ανεβάζει στο αμάξι. Μυρίζει άφτερ-σέιβ. Δεν θα σε εγκαταλείψει ποτέ πια, αυτή η μυρωδιά του φτηνού άφτερ-σέιβ. Το αμάξι ξεκινάει. Μόλις που έχεις το χρόνο να κοιτάξεις μέσα από τη μπαλκονόπορτα του σπιτιού σας μήπως έχεις ένα βλέμμα απ’ τη μητέρα σου. Αλλά η μητέρα σου έχει την πλάτη γυρισμένη. Και η καρδιά σου σπάει. Forever είσαι καταδικασμένη να μένεις πάνω στο μικρό σου σωρό από χιόνι και να παίζεις με την κούκλα σου.

Συνεχίστε την ανάγνωση

Η Λουίζ στις αποικίες

(και μερικές νεότερες ειδήσεις

από τη Νέα Καληδονία / Κανακύ)

 

Οι Άγριοι στους Άγριους: Ίσως να σκέφτηκαν έτσι οι υπεύθυνοι της Τρίτης Δημοκρατίας όταν έπαιρναν την απόφαση να στείλουν τους τελευταίους Κομμουνάρους στα κάτεργα της Νέας Καληδονίας – αν θυμηθούμε τα χρώματα με τα οποία είχαν ζωγραφίσει τους παρισινούς επαναστάτες πολλοί από τους κομψούς γραφιάδες της εποχής,[1] κάμποσα μεγάλα πνεύματα της γαλλικής διανόησης. Οι εξόριστοι, πάνω από τέσσερις χιλιάδες, ήταν βέβαια οι σχετικά τυχεροί, ή πάντως δεν ήταν οι πιο άτυχοι, αν σκεφτούμε τους ντουφεκισμένους – κάποιες δεκάδες χιλιάδες. Όσο για τον προορισμό τους, αυτή ήταν μια εντελώς φρέσκια γαλλική αποικία, καταχτημένη μόλις πριν καμιά εικοσαριά χρόνια, κατά την όψιμη πλιατσικολογική έφοδο των Αυτοκρατοριών πάνω στα διαθέσιμα ακόμα κομμάτια γης: επομένως παρέμενε αρκούντως άγρια, κατάλληλος προορισμός για τα αγρίμια της Κομμούνας.

3

Συνεχίστε την ανάγνωση