Ο Κάστερ πέθανε για τις αμαρτίες σας!

Τίτλος ενός πολύ γνωστού βιβλίου, ενός «ινδιάνικου μανιφέστου», από τον Βάιν Ντελόρια, η φράση είχε γίνει κάτι σαν σύνθημα. Όπως αφηγείται ο ίδιος ο Ντελόρια, το σλόγκαν είχε λανσαριστεί αρχικά σε θρησκευτικά συμφραζόμενα: οι «αμαρτίες», στην κυριολεξία, ήταν η παραβίαση της συνθήκης του Φορτ Λάραμι (του 1868, με την οποία η κυβέρνηση των Ηνωμένων Πολιτειών αναγνώριζε την κυριότητα κάποιων εδαφών στους Ινδιάνους).[1] Η αθέτηση του όρκου, σύμφωνα με μια ινδιανοπροτεσταντική ερμηνεία, απαιτούσε εξιλέωση μέσω μιας αιματηρής θυσίας. Όμως, καθώς το σύνθημα διαδόθηκε (με μορφή αυτοκόλλητου) σε όλη τη χώρα και σε όλες τις «φυλές», οι πάντες έμοιαζε να ανακαλύπτουν εκεί κάποιο πρόσθετο, βαθύτερο ή απόκρυφο νόημα. Κι όταν τους ρωτούσαν, ο κάθε Ινδιάνος έδινε μια διαφορετική, δική του ερμηνεία.

ph1

Αλληλεγγύη στο Στάντινγκ Ροκ

vine-deloria-wash-post

Ας μας θυμίσει, το ανέκδοτο αυτό, την κεντρική σημασία των Σιου στην ινδιάνικη αντίσταση κατά τον 19ο αιώνα – και τον ακόμα πιο βασικό ρόλο τους στο φαντασιακό των αγώνων του επόμενου αιώνα. Όσο για τον Βάιν Ντελόρια (Vine Deloria Jr, 1933-2005), από τη μια ήταν αυτός που θεμελίωσε τις ινδιάνικες ιστορικές σπουδές στον ακαδημαϊκό χώρο (οι, πιο εκκεντρικές ίσως, θεολογικές και φιλοσοφικές μελέτες του μου φαίνονται λιγότερο πετυχημένες) και από την άλλη στάθηκε μάλλον ο κυριότερος διανοούμενος πίσω από το AIM, το Αμερικάνικο Ινδιάνικο Κίνημα.[2]

crowcreekriders

Ήταν επίσης ένας από τους πιο γνωστούς Σιου του Στάντινγκ Ροκ, μιας από τις μεγαλύτερες «Προστατευόμενες Περιοχές» (όσο η μισή Θεσσαλία, ας πούμε, ή μάλλον κάτι παραπάνω), που βρίσκεται σφηνωμένη κάπου ανάμεσα στις δυο Ντακότες. Κι εκεί ακριβώς, στο Στάντινγκ Ροκ, συμβαίνει να ξετυλίγεται τούτη τη χρονιά ένας σημαντικός αγώνας για τους Ινδιάνους της βόρειας Αμερικής. Με μια κουβέντα, το σενάριο είναι πολύ γνωστό κι έχει επαναληφθεί σε πάμπολλα σημεία του πλανήτη. Το Σχέδιο DAPL (Dakota Access Pipeline Project) αφορά την κατασκευή ενός αγωγού για τη μεταφορά πετρελαίου, αγωγού που θα διασχίζει διαγώνια τέσσερις πολιτείες, στο κέντρο των Ηνωμένων Πολιτειών. Το έργο προκάλεσε μεγάλες ανησυχίες, τοπικά σε σχέση με τη μόλυνση του εδάφους και κυρίως των νερών (ο αγωγός πρόκειται να περάσει κάτω από τον πυθμένα του ποταμού Μιζούρι) και ευρύτερα σε σχέση με το ζήτημα της κλιματικής αλλαγής. Από την άλλη, οι τοπικές κοινότητες διαπιστώνουν ότι τα έργα προκαλούν μια σειρά από διαταραχές στον τρόπο ζωής τους ενώ, επιπλέον, πρόκειται να ανασκαφούν περιοχές με ταφικά μνημεία των Σιου.[3] Όπως συνήθως, η εταιρεία υποστηρίζει ότι η κατασκευή του είναι απολύτως απαραίτητη, εντελώς ωφέλιμη για όλους, ακίνδυνη για το περιβάλλον κλπ (ωστόσο, η κατασκευή ενός εξίσου απαραίτητου και αναντικατάστατου αγωγού –Keystone XL– ματαιώθηκε μετά από αντιδράσεις την προηγούμενη χρονιά). Ακόμα κι απέναντι σε όσους, μετριοπαθώς και ίσως με στενούς ορίζοντες, ζητούν να γίνει παράκαμψη, το επιχείρημα της εταιρείας είναι εξίσου αποστομωτικό: το κόστος θα ήταν απαγορευτικό.[4] Ολοκληρώνοντας αυτό τον κύκλο των απόλυτα προβλέψιμων κοινοτοπιών, η εταιρεία έπαιξε κι ένα ακόμα τελευταίο και δυνατό χαρτί: το έργο θα δημιουργήσει χιλιάδες θέσεις εργασίας (προσωρινές, εδώ που τα λέμε). Μπορεί τέτοια επιχειρήματα να πείθουν όσους χορεύουν εκστασιασμένοι μπροστά στα τοτέμ των Επενδυτών, αλλά μερικοί Ινδιάνοι καταλαβαίνουν ότι οι «θέσεις εργασίας» είναι χειρότερες κι απ’ τις μολυσμένες με ευλογιά κουβέρτες (που κι εκείνες, πρόσκαιρα, ζέσταιναν).

www-usnews-com

Ακολούθησαν μερικοί μήνες με ποικίλες κινητοποιήσεις, μαχητικές διαδηλώσεις και συγκρούσεις, με πολλούς αλληλέγγυους στο πλευρό των Ινδιάνων,[5] ενώ απέναντί τους βρέθηκε η ιδιωτική αστυνομία της εταιρείας, η κανονική αστυνομία, η εθνοφρουρά, ο στρατός και φυσικά οι σερίφηδες και το (τεθωρακισμένο πια) ιππικό. Η απόλυτη ή σχετική αδιαφορία των μεγάλων ΜΜΕ έσπασε μετά τα γεγονότα στις αρχές του Σεπτέμβρη, για τα οποία η Έιμι Γκούντμαν (Amy Goodman) παρουσίασε στο Democracy Now! ένα ρεπορτάζ που έκανε αίσθηση. Ίσως όμως, περισσότερο κι απ’ το ίδιο το ρεπορτάζ να βόηθησε η δίωξη εναντίον της ρεπόρτερ που κίνησαν εκδικητικά οι αρχές, από λανθασμένο υπολογισμό ή υπερβάλλοντα ζήλο. Οι κατηγορίες ήταν «καταπάτηση ξένης περιουσίας» και «υποκίνηση σε αναταραχή» ή σε στάση, κάτι τέτοιο, πάλι τα συνηθισμένα, έχει όμως ενδιαφέρον η σπάνιας διαύγειας δήλωση του τοπικού εισαγγελέα: η Γκούντμαν δεν μπορούσε να αντιμετωπιστεί σαν δημοσιογράφος, επειδή «δεν κάλυψε τα γεγονότα με την δέουσα αμεροληψία» αλλά αποκλειστικά από τη σκοπιά των διαδηλωτών. Με δεδομένο ότι τα γεγονότα ήταν αρκετά συγκεκριμένα και χειροπιαστά, π.χ. οι σεκιουριτάδες αμόλησαν σκυλιά που δάγκωναν τους διαδηλωτές, η κατηγορία αυτή εννοεί μάλλον ότι αγνοήθηκε η οπτική γωνία των σκύλων (που μπορεί και να το χάρηκαν), ή η απόλαυση των σεκιουριτάδων, αφεντικών των σκύλων (που μπορεί να το θεώρησαν μια ακόμα πικάντικη παραλλαγή στη μονότονη χρήση του σπρέι πιπεριού), για να μη μιλήσουμε για την ευχαρίστηση των αφεντικών των σεκιουριτάδων.

protesters_in_front_of_humvee_960

Από τότε, πάντως, τα ΜΜΕ, τοπικά και σε όλο τον κόσμο, έχουν περιγράψει επανειλημμένα την κατάσταση, περισσότερο ή λιγότερο αναλυτικά, με περισσότερες ή λιγότερες ανακρίβειες, με περισσότερη ή λιγότερη συμπάθεια ή συγκατάβαση. Στα τελευταία σοβαρά επεισόδια (Κυριακή, 20 Νοεμβρίου), οι αστυνομικοί χρησιμοποίησαν, πέρα απ’ όλα τ’ άλλα, πλαστικές σφαίρες και κανόνια νερού (σε θερμοκρασίες κάτω απ’ το μηδέν), με αποτέλεσμα πολλούς σοβαρούς τραυματισμούς.

labor-day-protest

Για τη συνέχεια, ο αμερικάνικος στρατός, ή για την ακρίβεια η κατασκευαστική του εταιρεία (United States Army Corps of Engineers) που έχει τη γενική επίβλεψη του έργου, έχει στείλει τελεσίγραφο, ζητώντας να εκκενωθούν οι κατασκηνώσεις – κέντρα αντίστασης βόρεια από τον ποταμό Κάνον Μπολ ως τις 5 Δεκεμβρίου. Ίσως μια τυχαία ημερομηνία, όμως πολλοί Ινδιάνοι πρόσεξαν ότι συμπίπτει με τα γενέθλια του Κάστερ. Στο μεταξύ, η αναγγελία για μια Εθνική Ημέρα Δράσης την 1η Δεκεμβρίου μετατράπηκε σε έκκληση για Παγκόσμιο Μήνα Δράσης.

 tetartoskosmos@gmail.com

 ΥΓ. Μην ξεχνάτε τον Leonard Peltier.

cq0ojemumaifuzg

σημειώσεις

[1] Vine Deloria, Custer Died for your Sins, an Indian Manifesto [1969], University of Oklahoma Press, 1988. Από το βιβλίο του Ντελόρια, έχει μεταφραστεί στα ελληνικά μόνο ένα κεφάλαιο σε μια συλλογική έκδοση: «Ένας επαναπροσδιορισμός του ζητήματος των Ινδιάνων», στο Gertrud D. Schier (επιμ.), Οι Ινδιάνοι των Πεδιάδων της Βόρειας Αμερικής, μτφ. Λία Αθανασιάδου & Δανάη Παναγιωτοπούλου, Πλέθρον, 2006. Βρίσκουμε επίσης σποραδικές αναφορές στον Ντελόρια σε διάφορα βιβλία, π.χ. ο Τζεφ Σίσονς χρησιμοποιεί τη διάκριση του Ντελόρια μεταξύ «φυλετικών Ινδιάνων» και «εθνοτικών Ινδιάνων» για να ορίσει γενικότερες τάσεις στο χώρο της αυτοχθονίας, βλ. Jeffrey Sissons, Πρώτοι λαοί. Οι αυτόχθονοι πολιτισμοί και το μέλλον τους, μτφ. Γιάννης Δ. Ιωαννίδης, Εκδόσεις του Εικοστού Πρώτου, 2006, κυρίως σελ. 213 κ.ε., βλ. επίσης σελ. 18. Παραπέμπει στο Vine Deloria & Clifford Lytle, The Nations Within: The Past and Future of American Indian Sovereignty, University of Texas Press, 1998, κυρίως σελ. 242-243.

[2] Για έναν απολογισμό των ινδιάνικων αγώνων του 20ού αιώνα, πέρα από τις βιβλιογραφικές αναφορές της προηγούμενης σημείωσης, μια καλή σύνοψη είναι το Pierre Beaucage, Το κόκκινο μονοπάτι. Η δυναμική των ινδιάνικων κινημάτων στο Μεξικό, της ΗΠΑ και τον Καναδά, Εναλλακτικές Εκδόσεις – Νότιος Άνεμος, 2001.

[3] Οι ανησυχίες σχετικά με νεκροταφεία και οστά, όταν προέρχονται από Ινδιάνους ή άλλους ιθαγενείς (ή κι από Εβραίους, π.χ. στη Θεσσαλονίκη) συχνά θεωρούνται υπερβολικά «θρησκευτικές», καθυστερημένες και αντιδραστικές. Απεναντίας, η αντίστοιχη μέριμνα για «λευκά» νεκροταφεία, π.χ. ελληνορθόδοξα ή WASP, είναι ζήτημα ευπρέπειας, δείγμα πολιτισμού και σεβασμού των νεκρών, κλπ.

[4] Σε αντίθεση με το προφανώς λιγότερο απαγορευτικό και όμως τεράστιο κόστος του ίδιου του έργου (3,7 δισ. δολάρια, αν το σημείωσα σωστά). Το «δεν υπάρχουν χρήματα», όπως και το «λεφτά υπάρχουν», είναι ζήτημα φαντασιακού, και μερικές φορές σκέτης φαντασίας – επομένως ό,τι πιο ελαστικό υπάρχει στον κόσμο (εντελώς αντίθετα απ’ ό,τι πιστεύει ο οικονομικός ριγκορισμός).

[5] Ανάμεσα στους επώνυμους συμπαραστάτες, ας αναφερθεί ο Νιλ Γιανγκ.

Save

Advertisements